Veerle Baetens zocht de clown in zichzelf
Filmregisseur en actrice Veerle Baetens volgde ter voorbereiding van haar theatermonoloog ‘Hier, ik als keizerin’ een clowncursus. Dat was heftig maar ook bijzonder inspirerend. ‘Ik wilde de clownerie ontdekken, maar ben nog nooit zo hard met mezelf geconfronteerd geweest.’
1 oktober 2026
Met opleidingen als École Jacques Lecoq en Académie Fratellini, en met clownspel als onderdeel van verschillende theateropleidingen, is er in Frankrijk een brede traditie van acteurs die zich in het genre verdiepen. Baetens woont net over de taalgrens en werkt regelmatig met Franstalige acteurs. Op de filmset van Duelles ontmoette ze Laura Van Maaren, Frans taalcoach van menig Vlaamse acteurs. Via haar kwam ze in contact met de Franse Compagnie du Moment en clownpedagoog Vincent Rouche. Ze volgde een intensieve cursus van acht dagen.
“Ik was benieuwd naar de clown in mezelf. Ik wist dat ik alleen zou staan voor deze monoloog en dat ik ook erg fysiek wilde spelen. Clowning gaat over inleven en eigenheid. Eigenlijk ga je op zoek naar de ongebreidelde, ongecultiveerde versie van jezelf.”
De weg ernaartoe was behoorlijk confronterend. Baetens, in Vlaanderen bekend van films als The Broken Circle Breakdown en Het smelt, stond plots weer als leerling tussen Franse theateracteurs en een circusartiest-acrobaat. ‘Niemand kent daar Veerle Baetens, hé. Je staat daar weer als studentje.”
“De oefeningen waren intens en sterk gestructureerd. Je moet je blootgeven voor mensen die je niet kent. Dat is echt terug naar af. Zo moest je in een halve cirkel gaan staan en al je aandacht richten op elk geluid die je hoorde. Het zet je lichaam en zintuigen zo op scherp. Het lichaam speelt een grote rol maar het is ook mentaal in de diepte duiken. En dat kan zwaar zijn. Eerlijk, ik heb nogal wat afgehuild.”
Stap voor stap ging ze op zoek naar haar clown en dan moet ook de neus op. “Iedere deelnemer moest zijn eigen neus, schmink en kostuum meebrengen.” Baetens vond haar neus al browsend op het internet.’ “Op een rare manier lijkt die neus jou eerder te kiezen dan jij de neus.” Bij Baetens werd het een aardappelneus, “een beetje à la Bergerac”. Ook haar kostuum bleek iets over haar te vertellen. Waar anderen voor hoge hakken kozen, ging zij vanzelf voor jongenskleren, lompe schoenen en een short. Wat uiteindelijk tevoorschijn kwam, de clown in Veerle Baetens, verraste haar: “Er bleek in mij vooral een boze, nukkige clown te zitten.”
Naakt voor het publiek
Voor Baetens was de opleiding ook een confrontatie met haar eigen ontwikkeling als acteur. De voorbije tien jaar werkte ze vooral voor film en televisie, in de relatieve veiligheid van een kleine ploeg en een camera. Weer op scène staan vraagt iets anders. “Je bent als mens toch een bange wezel die liefst veilige havens opzoekt en daar blijft door je te specialiseren. Terug het publiek opzoeken, live, dat is toch heftig.” Ook oude onzekerheden kwamen zo ook weer naar boven. Baetens had altijd wat complexen over haar talent voor comedy en zang. “Ik heb musical gestudeerd maar als het over comedy ging musicalopleiding, bleef vooral de vraag hangen: zijn ze aan het lachen?” Het tegengestelde is waar, vindt Baetens. “’Een clown hoeft niet grappig te zijn.”
“Volgens Rouche is clown zijn eerder een levensmissie, een filosofie. Ik durf me niet na acht dagen cursus een clown noemen, maar de ervaring blijft wel doorwerken. In de voorstelling die ik nu speel, is geen clownspersonage te zien. Maar die clown zit er wel onder, als een extra laag in mijn spel.” Baetens is dan ook grote fan is van de befaamde clown Arletti, het alterego van Catherine Germain. Zij omschrijft haar clown als haar ‘innerlijke wezen’ (être interieur).
“Je innerlijke clown opzoeken doet écht iets met je als acteur én als mens. Het is deugddoend, therapeutisch, confronterend maar ook verrijkend,” besluit Baetens.
Precies daarom vindt Baetens het jammer dat clowning in Vlaanderen veel minder ingebed is in de theateropleidingen dan bijvoorbeeld in Frankrijk het geval is. "Dat is spijtig, want het kan je als acteur én als mens zoveel bijbrengen.”
Auteur: Liv Laveyne